Magnolia verzorgen: wanneer opruimen, bemesten, planten, snoeien, beschermen, water geven, wieden?

Het hele tuinjaar voor magnolia in één blik. Een maand kan meerdere fasen dragen — die staan dan naast elkaar in dezelfde cel.

• Planten
• Verzorgen
• Opruimen

Magnolia × soulangeana (Magnoliaceae (magnoliafamilie))

• Magnolia × soulangeana (de gewone beverboom) — De klassieker die je in zowat elk tuincentrum vindt. Grote tulpvormige bloemen, roomwit met roodpaars aan de basis, op kale takken. Groeit breed en meerstammig uit tot 6 m hoog en bijna even breed, dus geen struik voor een kleine voortuin. Bloeit vroeg, en betaalt daar in koude jaren voor.
• 'Alexandrina' — Zelfde type als de gewone soulangeana maar met een iets donkerder paarse buitenkant en een vollere bloem. Bloeit een paar dagen later, wat in Vlaanderen net kan schelen bij een late vorstnacht.
• 'Lennei' — Zware, dikke bloemen, purperroze buiten en wit binnen. Breed uitgroeiend en wat trager. Geeft in een goed jaar vaak nog een tweede, kleinere bloei in de nazomer.
• 'Rustica Rubra' — Roodpaarse bloem, sterk groeiend, bloeit rijk. Wordt in België veel als solitair verkocht en heeft ruimte nodig.
• Magnolia stellata (stermagnolia) — Een andere soort, en de beste keuze voor een kleine tuin: blijft bij 2,5 tot 3 m. Smalle witte lintbloemen, en hij bloeit nog vroeger dan de soulangeana - vaak al in maart, wat hem extra kwetsbaar maakt voor late vorst. Dezelfde snoeiregel: zo weinig mogelijk, in de zomer.
• Magnolia × loebneri 'Merrill' — Kruising tussen stellata en kobus. Wit, rijkbloeiend, en merkbaar toleranter voor gewone tuingrond dan de soulangeana. Als je grond aan de kalkrijke kant zit, is dit de veiligste gok.
• Magnolia 'Susan' — Uit de Amerikaanse 'Little Girl'-reeks. Smal en opgaand, blijft rond 3 m, donker roodpaarse bloemen. Bloeit twee tot drie weken later dan de soulangeana en ontloopt daarmee de meeste late vorst. De verstandigste keuze voor wie al eens een bloei verloren heeft.
• Magnolia 'Genie' — Compact, donkerrood tot bijna wijnkleurig, laatbloeiend en vaak met een tweede bloei in de zomer. Nieuwer en duurder, maar past in een kleine tuin.
• Let op: Magnolia grandiflora — De grootbloemige, wintergroene magnolia met leerachtige bladeren staat in hetzelfde rek maar is een andere plant. Hij is bladhoudend, bloeit in de zomer op nieuw hout, is minder winterhard en heeft andere snoeiregels. De regels op deze fiche gelden voor de bladverliezende tuinmagnolia's: soulangeana, stellata, loebneri en de kruisingen daarvan.

Maart

• Planten — Zet een nieuwe magnolia nu, en leg er meteen een mulchring van bladcompost omheen. (Kluit gelijk met het maaiveld, nooit dieper. Op natte grond een handbreedte hoger. Geen kalk in het plantgat.)

April

• Beschermen — Na een vorstnacht de knoppen en open bloemen nakijken; bij een aangekondigde nacht een doek over een jonge struik. (Dit is de maand waarin de bloei sneuvelt of niet. De struik zelf loopt geen enkel gevaar.)

Mei

• Opruimen — De gevallen bloemblaadjes onder de struik wegharken. (Begint bij vroege rassen al eind april. Het is een dikke, vlezige laag die gras en jonge planten in een week verstikt.)

Juni

• Water geven — Struiken van minder dan drie jaar bij droogte 15 tot 20 liter per week geven, aan de voet. (Liever een keer goed doorweken dan elke dag een scheutje. Regenwater als je het hebt.)

Juli

• Snoeien — De enige goede snoeimaand: dood, beschadigd en tegen elkaar schurend hout eruit. (Zo weinig mogelijk, en altijd terugzagen tot op een vertakking. In het voorjaar snoeien laat de wonden lekken.)

Augustus

• Snoeien — Laatste kans om een tak in te korten die echt in de weg staat. (Na half september laat je de schaar staan: verse wonden gaan de winter in en vriezen open.)

September

• Wieden — Onkruid onder de struik met de hand wegtrekken, niet schoffelen. (De wortels liggen vlak en zijn breekbaar. Een dikke mulchlaag scheelt hier het meeste werk.)

Oktober

• Opruimen — Het grote, leerachtige blad van het gras en de vaste planten harken. (Gezond blad mag terug over de wortelzone. Blad met bruine vlekken met een gele rand bij het gft.)

November

• Bemesten — Een verse laag bladcompost of verteerde tuincompost over de hele wortelzone. (Houd 10 cm rond de stam vrij, anders rot de bast. Dit mag ook in maart; kies wat jou past, maar doe het één keer per jaar.)

• Grond/pH: 5,5 tot 6,5 is het ideaal, tot 7,0 gaat nog. Hij wil humusrijke, diepe, koele grond die water doorlaat, en hij verdraagt geen kalk. Op kalkrijke grond of vlak naast een gemetselde muur waar bouwpuin in de grond zit, krijg je geel blad met groen gebleven nerven - ijzergebrek dat je met bijmesten niet oplost. Test de pH voor je plant. Zit je grond boven 7,0, kies dan een Magnolia × loebneri of zet de struik in een grote pot met zure potgrond.
• Zon/schaduw: Zon tot lichte halfschaduw, en vooral: beschut. Wind en late vorst zijn de twee vijanden. Zet hem niet pal op het oosten, want dan krijgt een bevroren bloem 's ochtends de volle zon en dooit hij te snel op - dat is wat de bloem stuk maakt, meer nog dan de vorst zelf. Een plek tegen een westgevel of achter een haag of een groenblijvende struik als windbreker werkt het best. Te donker is ook niet goed: dan groeit hij ijl en bloeit hij mager.
• Water: Een magnolia wortelt ondiep en breed, en die bovenlaag droogt als eerste uit. De eerste drie jaar bijhouden: bij droogte 15 tot 20 liter per week, in een keer aan de voet, en niet over het blad. Ook een gevestigde struik heeft in een lange droge zomer baat bij een paar stevige beurten - je ziet het niet meteen aan de bladeren, maar wel aan de bloei het jaar erna, want de knoppen worden in juli en augustus aangelegd. Natte voeten verdraagt hij niet: op grond die in de winter blank staat, gaat hij jaar na jaar achteruit. Water met veel kalk erin is op termijn nadelig; regenwater is beter.
• Plantafstand: Reken bij Magnolia × soulangeana op 5 tot 6 m hoogte en bijna evenveel breedte na twintig jaar, dus 3 tot 4 m tot de buren en minstens 3 m van een gevel of pad. Magnolia stellata en de kleinere kruisingen ('Susan', 'Genie') blijven rond 2,5 tot 3 m en kunnen op 2 m. Zet hem meteen goed: een magnolia verplaatsen breekt zijn vlezige wortels en dat overleeft hij zelden.
• Bemesting: Weinig nodig, en vooral in de vorm van mulch. Eén laag van 5 tot 8 cm bladcompost of goed verteerde tuincompost per jaar over de hele wortelzone, met 10 cm vrij rond de stam. Niet inspitten of inharken, want daarmee beschadig je de wortels die je juist wil voeden. Geen kalk, en spaarzaam met stikstof: dat geeft lange slappe scheuten en minder bloem. Kunstmest kan hij missen.

Combinatieteelt in de klassieke zin - buren die plagen weghouden of de groei helpen - speelt hier niet. Een magnolia is een houtige struik of kleine boom die decennia blijft staan en heeft geen buurplant nodig. De vraag is alleen: wat kan er onder, zonder de struik te hinderen. Twee dingen bepalen dat. Ten eerste liggen de wortels vlak en zijn ze vlezig en breekbaar, dus je mag er niet in spitten. Ten tweede wil een magnolia licht zure, humusrijke grond, en alles wat je eronder zet moet daartegen kunnen. Wat werkt: voorjaarsbollen die klaar zijn voor de struik dichttrekt (boshyacint, narcis, sneeuwroem), en verder bodembedekkers die je er één keer in zet en dan laat staan - ooievaarsbek (Geranium macrorrhizum), schuimbloem (Tiarella), longkruid, kleine maagdenpalm. Op zure grond passen ook varens en hosta's er goed bij. Zet er niets in dat je jaarlijks moet uitspitten of verplanten, en geen eenjarigen die je elk voorjaar opnieuw in de grond steekt. Gras tot tegen de stam is af te raden zolang de struik jong is: gras wint de strijd om water en de maaier beschadigt de bast. Beter een mulchring met een straal van minstens een meter. En zet er geen kalkminnende planten bij die je jaarlijks kalk wil geven - de magnolia verdraagt dat niet.

Er valt niets te oogsten aan een magnolia, maar er is wel iets mee te doen. Bloei: bij Magnolia × soulangeana eind maart tot in april, twee tot drie weken lang, op kale takken; Magnolia stellata bloeit een tot twee weken vroeger, de laatbloeiende kruisingen zoals 'Susan' twee tot drie weken later. Na de bloei komt pas het blad. Takken in de vaas: je kunt in februari een paar takken met dikke knop binnenhalen en in een vaas met lauw water zetten; ze gaan na twee tot drie weken binnen open. Mooi, maar bedenk wat het kost - elke tak die je afknipt is bloei die niet in de tuin staat, en je snijdt op het slechtste moment van het jaar, precies wanneer de wonden lekken. Doe het dus hoogstens met een tak of twee die toch in de weg zaten, en niet elk jaar. Snijd schuin af, ververs het water om de twee dagen en zet de vaas niet boven een radiator. Gevallen bloemblaadjes: dik en vlezig, ze plakken samen tot een natte koek. Op de composthoop mogen ze, maar meng ze met droog materiaal zoals gehakseld snoeihout of karton, anders gaat het rotten in plaats van composteren. Snoeihout: magnoliahout is zacht en licht en vermolmt snel. Dunne takken versnipper je tot mulch of leg je op de takkenwal. Als brandhout of rookhout is het niets: het brandt slecht en geeft een muffe rook. Hout van een struik die aan honingzwam of wortelrot bezweken is, gaat bij het gft en niet op de composthoop of de takkenwal.

• RHS - Magnolia growing guide: snoei alleen tussen midzomer en vroeg najaar, want wonden lekken sap als je in de late winter of het vroege voorjaar snijdt — https://www.rhs.org.uk/plants/magnolia/growing-guide
• Tuinadvies.be - Beverboom (Magnolia x soulangeana): beschutte stand, humusrijke neutrale tot zure grond, verdraagt geen kalk, late vorst beschadigt de bloemknoppen — https://www.tuinadvies.be/planten/sierheesters-halfheesters/magnolia-soulangeana/beverboom/
• Tuinadvies.be plantengids - Magnolia x soulangeana, met de maten en de bloeiperiode — https://www.tuinadvies.be/plantengids/8470/magnolia-x-soulangeana
• Tuinadvies.be plantengids - Magnolia 'Susan', een van de laatbloeiende kruisingen die in België verkocht worden — https://www.tuinadvies.be/plantengids/2895/magnolia-susan
• Tuinadvies.be plantengids - cultivarlijst bij Magnolia x soulangeana 'Rustica Rubra' — https://www.tuinadvies.be/plantengids/17434/magnolia-x-soulangeana-rustica-rubra/cultivars
• ATuin.be tuinadvies - magnoliastruik snoeien: 'een magnolia snoei je best zo weinig mogelijk', en dat doe je in de zomer na de hoofdbloei, rond juli — https://www.atuin.be/tuinadvies/snoeien/magnoliastruik-snoeien/
• Tuinadvies.nl - bladvlekkenziekte bij magnolia, herkenning en natuurlijke aanpak — https://www.tuinadvies.nl/tuininfo/plagen-ziekten/natuurlijke-bestrijding/bladvlekkenziekte-magnolia/