Overzicht van alle tuintaken voor sperzieboon / stokboon (groente), met per taak het juiste moment.
Jaarkalender
Het hele tuinjaar voor sperzieboon / stokboon in één blik. Een maand kan meerdere fasen dragen — die staan dan naast elkaar in dezelfde cel.
| Sperzieboon / stokboon | J | F | M | A | M | J | J | A | S | O | N | D |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Fase |
- Zaaien / opkweken
- Verzorgen
- Oogsten
- Opruimen
Botanische naam en rassen
Phaseolus vulgaris (Fabaceae)
- Processor — Klassieke struikboon (sperzieboon), betrouwbaar, geschikt om in te vriezen.
- Cobra — Stokboon, hoge opbrengst, lange oogstperiode.
- Purple Teepee — Paarse struikboon, decoratief (kleurt groen bij koken), makkelijk zichtbaar om te oogsten.
Maand-per-maand kalender
Mei
- Zaaien — Zaai rechtstreeks buiten na de ijsheiligen; herhaal elke 3 weken voor gespreide oogst. (Venster half mei-half jul.)
- Beschermen — Zet meteen staken of gaas voor stokbonen, vóór de ranken beginnen te zoeken. (Struikbonen hebben geen steun nodig.)
Juni
- Wieden — Houd het bed onkruidvrij vóór het gewas zich sluit. (Jun-jul.)
- Water geven — Geef water bij droogte, vooral tijdens de bloei — droogtestress laat bloemen vallen zonder peul. (Half jun-half sep.)
Juli
- Oogsten — Pluk jonge, knapperige peulen om de 2-3 dagen; regelmatig plukken geeft meer peulen. (Doorpluk-venster jul-sep.)
September
- Opruimen — Snijd de stengels af op grondniveau na de eerste nachtvorst; laat de wortels zitten als groenbemester.
Verzorging
- Grond/pH: Voedselrijke, goed doorlatende grond; pH 6,0-7,0.
- Zon/schaduw: Volle zon, beschutte plek.
- Water: Regelmatig, vooral tijdens de bloei en peulzetting — dat is het meest droogtegevoelige moment.
- Plantafstand: Struikbonen 10 cm in de rij, rijen 40 cm; stokbonen 20 cm bij elke staak.
- Bemesting: Matig — als peulvrucht bindt boon zelf stikstof via wortelknolletjes; te veel stikstofmest geeft veel blad, weinig peulen.
Goede en slechte buren
Goede buren: Komkommer, courgette en maïs (klassieke combinatie, verschillende bodemlagen), aardbei, radijs als snelle tussenteelt
Slechte buren: Ui, prei en knoflook (Allium remt de groei van boon aantoonbaar af), erwt te dicht ernaast (zelfde familie, deelt ziektes en plagen — beter in wisselteelt scheiden)
De sterkste regel is negatief: boon en Allium (ui/prei/knoflook) remmen elkaar merkbaar — nooit naast elkaar planten.
Ziekten en plagen
Zwarte bonenluis (Aphis fabae)
Symptomen: Dichte zwarte luizenkolonies op de scheuttoppen en jonge peulen.
Bio-remedie: Aangetaste toppen afknippen of afspuiten met een harde waterstraal; lieveheersbeestjes sparen.
Voorkomen: Niet overbemesten met stikstof; vroege zaai ontloopt vaak de zwaarste druk.
Bonenrust (Uromyces appendiculatus)
Symptomen: Kleine oranjebruine sporenhoopjes aan de onderkant van het blad.
Bio-remedie: Aangetast blad verwijderen.
Voorkomen: Ruime plantafstand voor luchtcirculatie; wisselteelt.
Schimmelziekten bij vochtig blad (Sclerotinia, Botrytis)
Symptomen: Witte wattige schimmel of rotte plekken op stengel en peulen bij vochtig weer.
Bio-remedie: Aangetaste delen verwijderen en afvoeren.
Voorkomen: Niet op het blad gieten; voldoende plantafstand; niet werken aan natte planten (verspreidt sporen).
Oogst en onderhoud
Pluk regelmatig (om de 2-3 dagen) zodra de peulen knapperig zijn maar de zaden nog niet duidelijk uitpuilen — regelmatig plukken stimuleert nieuwe bloei en peulzetting. Vers het lekkerst; voor bewaring blancheren en invriezen. Laat bij stok-/pronkbonen aan het einde van het seizoen enkele peulen volledig uitrijpen en drogen aan de plant voor droge bonen (bewaarbonen) of eigen zaaizaad voor volgend jaar.
Bronnen
- GBIF Backbone Taxonomy — Phaseolus vulgaris, ACCEPTED (gbif.org/species/5350452)
- Wikispecies — Phaseolus vulgaris, taxonomie & auteurscitatie (species.wikimedia.org/wiki/Phaseolus_vulgaris)
Tuintaken voor sperzieboon / stokboon
Verwante planten
Wil je per seizoen precies weten wat te doen in jóuw tuin? → Bekijk de Seizoenpas