Pompoen verzorgen: wanneer bemesten, oogsten, opruimen, planten, zaaien, beschermen, water geven, wieden?

Het hele tuinjaar voor pompoen in één blik. Een maand kan meerdere fasen dragen — die staan dan naast elkaar in dezelfde cel.

• Zaaien / opkweken
• Planten
• Verzorgen
• Oogsten
• Opruimen

Cucurbita maxima (Cucurbitaceae)

• Uchiki Kuri (oranje Hokkaido) — Het standaardras in Vlaanderen en Nederland en overal te koop. Vruchten van 1 tot 2 kg, schil mee eetbaar, rijpt betrouwbaar af ook in een tegenvallende zomer. De beste keuze als je nog nooit pompoen gekweekt hebt.
• Crown Prince — Grijsblauwe schil, diep oranje vlees, 3 tot 4 kg. De beste bewaarder van dit rijtje, tot een half jaar. Rankt fors, reken op 2 meter alle kanten uit.
• Blue Ballet — Kleinere blauwe pompoen van 1,5 tot 2 kg, ongeveer de smaak van Crown Prince maar in een portie voor twee. Handig als je moestuin klein is.
• Rouge vif d'Etampes — De platte, dieprode klassieker uit de zaadrekken. Groot en decoratief, maar waterig van smaak en niet lang houdbaar. Neem hem voor het uitzicht, niet voor de soep.
• Butternut (Waltham) — Strikt genomen Cucurbita moschata, geen maxima, maar hij staat overal tussen de pompoenen. Heeft een warme nazomer nodig; in een koel jaar en op zware grond rijpt hij niet af. Voorzaaien is hier geen luxe maar noodzaak.
• Atlantic Giant — Het wedstrijdras voor reuzenpompoenen. Een vrucht per plant laten staan, minstens 10 m2 ruimte geven en flink bemesten. Kweken voor de sport, niet voor de keuken.

Maart

• Bemesten — Compost of goed verteerde stalmest inwerken op de plek waar de pompoen komt. (Wacht tot de grond niet meer aan je laarzen plakt. Ploeteren op natte grond verdicht hem voor de rest van het jaar.)

April

• Zaaien — Vanaf halfweg april binnen voorzaaien in potjes, op 20 tot 25 graden. (Twee zaden per pot, later het zwakste plantje weg. Na het kiemen meteen koeler en lichter zetten, anders rekt de plant.)

Mei

• Planten — Na 15 mei uitplanten op 1,5 tot 2 meter, of vanaf dan ter plaatse zaaien. (Houd vliesdoek klaar tot begin juni. Een nachtvorst kost je de hele plant, niet alleen een blad.)

Juni

• Wieden — Schoffelen tussen de planten tot het loof de grond dichttrekt. (Zodra de ranken lopen, alleen nog met de hand wieden. En laat de ranken liggen waar ze liggen; ze wortelen bij.)

Juli

• Water geven — Wekelijks 10 tot 15 liter per plant geven, aan de voet. (Bij vruchtzetting is water belangrijker dan bijmesten. Wil je toch bijvoeden, geef dan verdunde brandnetelgier.)

Augustus

• Water geven — Blijven gieten, en een plank of dakpan onder elke vrucht leggen. (Vanaf augustus komt echte meeldauw. Giet nooit over het blad en knip aangetast blad meteen weg.)

September

• Oogsten — De eerste pompoenen oogsten zodra de steel verkurkt en de schil hard is. (Laat ze zo lang mogelijk hangen, dat komt de smaak en de bewaring ten goede. Maar niet tot de eerste nachtvorst.)

Oktober

• Oogsten — Alles binnenhalen voor de eerste nachtvorst en 10 tot 14 dagen laten narijpen. (Narijpen op 20 tot 25 graden, daarna droog en luchtig wegzetten op 12 tot 15 graden.)

November

• Opruimen — Loof en ranken weghalen en de plek afdekken of inzaaien met een groenbemester. (Loof met meeldauw hoort niet op de composthoop. Kale grond in de winter spoelt uit.)

• Grond/pH: 6,0 tot 7,0. Op zure zandgrond eens in de paar jaar wat kalk, maar pompoen is niet kieskeurig zolang de grond diep genoeg is voor zijn lange wortels en niet blank staat.
• Zon/schaduw: Volle zon, minstens zes uur per dag. In halfschaduw groeit het loof wel, maar rijpen de vruchten niet af en bewaren ze slecht.
• Water: Grootverbruiker. Bij droogte 10 tot 15 liter per plant per week, aan de voet gegoten en liefst 's ochtends. Nooit over het blad: nat loof in de avond is een uitnodiging voor echte meeldauw. Een dikke laag stro of gemaaid gras rond de voet halveert het gieten.
• Plantafstand: Rankende rassen 1,5 tot 2 meter in het vierkant, dus ongeveer 2 tot 3 m2 per plant. Struikvormige rassen, waaronder veel Hokkaido-types, kunnen op 1 meter. Onderschat dit niet: een pompoen die te dicht staat, geeft kleinere vruchten en meer meeldauw.
• Bemesting: Sterke voeder. Reken op een emmer goed verteerde compost of stalmest per plantplaats, ingewerkt voor het planten. Op een magere grond in juli nog eens verdunde brandnetelgier of een handvol gedroogde mest. Te veel verse stikstof geeft veel blad en weinig vrucht.

De drie zusters (mais, klimboon, pompoen) werkt hier redelijk: de pompoen dekt de grond af en houdt hem koel, de boon levert stikstof. Reken wel op minder mais dan wanneer je die apart zet, want in ons klimaat is de strijd om licht scherper dan in het gebied waar dit systeem vandaan komt. Aardappel is een slechte buur: allebei grootverbruikers, en bij het rooien in september ploeter je dwars door de pompoenranken. Courgette naast pompoen is geen kruisingsprobleem maar een meeldauwprobleem: samen in een blok wordt het een aaneengesloten besmettingshaard. Goudsbloem en oost-indische kers trekken zweefvliegen aan en houden bladluis weg bij de pompoen. Wat kruising betreft: pompoen kruist wel degelijk met soortgenoten, maar dat merk je pas als je zelf zaad wint, niet aan de vruchten van dit jaar. Let op dat er voor gezelschapsbeplanting nauwelijks hard onderzoek bestaat; dit is teeltervaring en ruimtelijke logica.

Oogsten kan vanaf half september tot uiterlijk de eerste aangekondigde nachtvorst. De pompoen is rijp als de steel houtig en verkurkt aanvoelt, de schil niet meer met je duimnagel in te drukken is en de vrucht hol klinkt als je erop klopt. Snij hem af met 5 tot 10 cm steel eraan en draag hem nooit aan die steel: breekt die af, dan rot de vrucht binnen enkele weken vanaf de wond. Laat de pompoen daarna 10 tot 14 dagen narijpen op een warme, droge plek van 20 tot 25 graden, bijvoorbeeld in een serre of op een vensterbank. Daar verhardt de schil en dat bepaalt hoe lang hij houdt. Bewaren doe je droog en luchtig op 12 tot 15 graden, niet in de koelkast en niet naast appels of peren, want het ethyleen daaruit versnelt het rotten. Leg de vruchten los naast elkaar en niet gestapeld, en kijk ze maandelijks na. Hokkaido en andere kleine types houden zo drie tot vier maanden, dikschilige bewaarrassen zoals Crown Prince halen een half jaar of meer. De smaak wordt de eerste weken van de bewaring beter, niet slechter: vers geoogste pompoen is nog waterig.

• Velt vzw — "Alles wat je wil weten over pompoenen": https://velt.nu/tip/alles-wat-je-wil-weten-over-pompoenen
• Velt vzw — plantfiche Pompoen: https://www.velt.nu/pompoen
• Tuinadvies.be — "Sierkalebassen zaaien, pompoenen zaaien": https://www.tuinadvies.be/artikels/pompoenen_zaaien
• Royal Horticultural Society (RHS) — "Pumpkins and winter squash: grow your own": https://www.rhs.org.uk/vegetables/pumpkins/grow-your-own