Tijm verzorgen: wanneer opruimen, oogsten, planten, snoeien, beschermen, water geven, zaaien?

Het hele tuinjaar voor tijm in één blik. Een maand kan meerdere fasen dragen — die staan dan naast elkaar in dezelfde cel.

• Zaaien / opkweken
• Planten
• Verzorgen
• Oogsten
• Opruimen

Thymus vulgaris (Lamiaceae (lipbloemenfamilie))

• Wintertijm (Thymus vulgaris 'Deutscher Winter') — De tijm die je in Belgische tuincentra het vaakst tegenkomt, ook gewoon als wintertijm verkocht. Breed grijsgroen blad, uitgesproken smaak, en van de gangbare vormen degene die een natte Vlaamse winter het best doorstaat.
• Thymus vulgaris 'Compactus' — Lage bolvormige plant van zowat 20 cm, handig in een pot of aan de rand van een kruidenbed. Verhout van binnenuit sneller dan de gewone vorm, dus die jaarlijkse snoeibeurt is bij deze geen luxe.
• Thymus vulgaris 'Faustini' — Compacte tuinvorm met fijn blad en veel roze bloei, ook bij Vlaamse kwekers te vinden. Meer sierplant dan keukenkruid, maar de smaak is prima.
• Thymus vulgaris 'Silver Posie' — Wit gerand blad, mooi tussen de andere kruiden. Iets gevoeliger voor vorst en natte voeten dan wintertijm, dus geef hem de droogste plek of een pot die je kunt verzetten.

Januari

• Beschermen — Laat de plant staan zoals hij is en dek jonge planten of potten af bij strenge vorst. (Niet snoeien in de winter: open sneden vriezen kapot en water loopt de stengel in.)

Februari

• Bemesten — Strooi op zure zandgrond een handvol tuinkalk rond de plant en hark die er licht in. (Om de twee à drie jaar volstaat. Stikstofrijke mest laat je achterwege.)

Maart

• Snoeien — Knip de plant een derde terug zodra je onderaan nieuwe scheuten ziet zitten. (Nooit in het kale bruine hout knippen, daar loopt tijm niet meer uit.)

April

• Planten — Plant nieuwe tijm uit op een zonnige, droge plek, 25 tot 30 cm uit elkaar. (Meng grof zand of split door zware grond, of kies meteen voor een pot.)

Mei

• Oogsten — Begin takjes te plukken van de nieuwe scheuten. (Neem hooguit een derde per keer, dan groeit de plant vlot terug.)

Juni

• Oogsten — Pluk volop: net voor en tijdens de bloei is het blad het geurigst. (Laat een deel van de plant bloeien, tijm is een van de betere drachtplanten.)

Juli

• Snoeien — Knip de uitgebloeide stengels en een derde van de scheuten weg zodra de hoofdbloei voorbij is. (Droog wat je wegknipt meteen, dat is je wintervoorraad.)

Augustus

• Snoeien — Laatste kans om terug te knippen als je dat in juli niet deed. (Na eind augustus harden nieuwe scheuten niet meer af voor de eerste vorst.)

September

• Oogsten — Pluk nog wat verse takjes voor dagelijks gebruik, maar snoei niet meer terug. (Vanaf half september laat je de plant rustig de winter in gaan.)

Oktober

• Opruimen — Veeg gevallen blad van de plant af. (Blad op het hart houdt vocht vast en doet de plant van binnenuit rotten.)

November

• Opruimen — Haal mulch en blad weg rond de voet en leg er eventueel een laagje split. (Tijm sterft in onze streek vaker van natte voeten dan van vorst.)

December

• Beschermen — Zet potten tegen een muur of tegen de gevel en wikkel er een jutezak omheen. (In een pot bevriest de kluit veel sneller dan in de volle grond.)

• Grond/pH: 6,5 tot 8. Tijm is kalkminnend en verdraagt gerust een kalkrijke bodem. Op de zure zandgrond die in Vlaanderen en Zuid-Nederland veel voorkomt, helpt om de twee à drie jaar een handvol tuinkalk rond de plant. Belangrijker dan de zuurgraad is dat het water weg kan: grond waar plassen op blijven staan is dodelijk, hoe goed de pH ook zit.
• Zon/schaduw: Volle zon, minstens zes uur direct licht per dag. In halfschaduw blijft de plant wel leven, maar hij wordt ijl, smaakt flauw en rot sneller weg. Een plek tegen een zuidmuur, aan de rand van een verhoogd bed of tussen de tegels van een terras is ideaal.
• Water: Bijna nooit. Tijm komt uit het Middellandse Zeegebied en heeft liever te droog dan te nat. Giet enkel de eerste weken na het planten, en bij tijm in pot wanneer de potgrond twee vingers diep droog aanvoelt. Eén gieter te veel per week is de meest voorkomende doodsoorzaak van tijm in Vlaamse en Nederlandse tuinen.
• Plantafstand: 25 tot 30 cm tussen de planten. Dichter zetten geeft sneller een mooie mat, maar dan kan de lucht er niet meer tussen en dat is precies wat schimmel nodig heeft. In pot: minstens 20 cm doorsnede, met gaten in de bodem en een laag split of grind onderin.
• Bemesting: Zo goed als niets. Tijm groeit van nature op arme, stenige grond. Te veel stikstof geeft slappe, waterige scheuten die minder geuren en bovendien slechter de winter doorkomen. Een dun laagje compost om de paar jaar is ruim genoeg; stalmest en mestkorrels laat je staan.

De goede buren van tijm zijn vooral planten die dezelfde standplaats willen: droog, zonnig en arm. Basilicum, munt, peterselie en bieslook vragen net vochtige, rijke grond, en de gietbeurten die zij nodig hebben laten tijm wegrotten. Dat tijm het koolwitje weghoudt bij de kolen wordt vaak beweerd maar is nooit hard aangetoond; zet hem er gerust bij, maar niet in de plaats van een insectengaas.

Knip takjes van 5 tot 10 cm af, altijd boven het groene deel en nooit in het kale bruine hout. Neem hooguit een derde van de plant in één keer, dan staat ze binnen enkele weken weer vol. Het meeste aroma zit in de zachte scheuten net voor en tijdens de bloei, in juni en juli: dat is het moment om je wintervoorraad in één keer te oogsten, bij voorkeur op een droge ochtend. Drogen doe je door bosjes ondersteboven op te hangen op een donkere, luchtige plek, of door het blad los op een rooster te leggen bij hoogstens 35 graden. Te warm drogen jaagt de olie eruit en dan hou je hooi over. Rits het blad pas van de steel als het kurkdroog is en bewaar het heel in een gesloten bokaal in het donker; na ongeveer een jaar is de geur er grotendeels uit. Verse takjes houden het een week in een gesloten doos in de koelkast, en je kunt hele takjes ook gewoon invriezen in een zakje. In een zachte winter blijft tijm groen en kun je het hele jaar door plukken, maar knip dan enkel wat je die dag nodig hebt.

• RHS, Grow your own thyme: de Britse tuinbouwvereniging raadt aan struikvormige tijm in het late voorjaar en kort na de bloei terug te knippen, houdt 20 tot 30 cm plantafstand aan en noemt wortelrot op natte grond en het rozemarijnhaantje als de belangrijkste problemen (https://www.rhs.org.uk/herbs/thyme/grow-your-own).
• Tuinadvies.be, fiche Echte tijm (Thymus vulgaris): zon, droge en kalkminnende bodem, een altijdgroene aromatische halfheester tot 30 cm die in het tweede seizoen verhout, goed winterhard, bloei van mei tot oktober (https://www.tuinadvies.be/planten/kruiden/thymus-vulgaris/echte-tijm/).
• Velt Plantenzoeker, echte tijm: 20 tot 40 cm hoog, volle zon, zand of zandleem, kalkrijk tot neutraal en arm, bloei van mei tot augustus, en een drachtplant die nectar en stuifmeel levert (https://plantenzoeker.velt.nu/plant/thymus-vulgaris).