Veldsla verzorgen: wanneer beschermen, oogsten, opruimen, water geven, wieden, zaaien?

Het hele tuinjaar voor veldsla in één blik. Een maand kan meerdere fasen dragen — die staan dan naast elkaar in dezelfde cel.

• Zaaien / opkweken
• Verzorgen
• Oogsten
• Opruimen

Valerianella locusta (Caprifoliaceae (kamperfoeliefamilie), vroeger ingedeeld bij de Valerianaceae (valeriaanfamilie))

• Vit — Rondbladig winterras dat veel vorst verdraagt. De veilige keuze voor een zaai in september die je in januari en februari oogst.
• Elan — Donkergroen en snelgroeiend, met resistentie tegen valse meeldauw. Geschikt voor de najaarszaai en om te overwinteren.
• Verte de Cambrai — Oud Frans ras met kleine, stevige rozetten. Groeit traag maar is uitgesproken winterhard.
• Grote Noordhollandse — Langbladig en breed, groeit sneller dan de kleinbladige types maar is minder vorstvast. Kies dit voor een vroege oogst in oktober en november.

Januari

• Oogsten — Snijd rozetten van de najaarszaai net boven de wortel af. (Wacht tot bevroren blad ontdooid is, anders breekt het.)

Februari

• Oogsten — Blijf wekelijks doorsnijden; de planten groeien weer aan zodra het licht terugkomt. (Dek af bij strenge vorst, dan blijf je erbij kunnen.)

Maart

• Zaaien — Voorjaarszaai in de volle grond, dun in rijen op 10 tot 15 cm. (Korte teelt: hij schiet in mei door.)

April

• Wieden — Wied tussen de rijen zolang de rozetten klein zijn. (Veldsla groeit traag en verliest het van onkruid.)

Mei

• Opruimen — Trek doorgeschoten planten uit en maak het bed klaar voor de zomerteelt. (Laat drie of vier planten staan als je zelf zaad wil.)

Juni

• Opruimen — Laatste resten opruimen; de bloeiende planten zijn niet meer eetbaar. (Zaaddoosjes zijn rijp als ze bruin verkleuren.)

Augustus

• Zaaien — Hoofdzaai vanaf half augustus, op de plek waar aardappelen of bonen weg zijn. (Boven 20 graden kiemt hij slecht; wacht op een koele week.)

September

• Zaaien — Laatste zaaibeurt, uiterlijk eind september. (Houd het zaaibed vochtig tot de plantjes boven staan.)

Oktober

• Oogsten — Eerste rozetten oogsten vanaf half oktober. (Oogst bij droog weer, dan blijft het blad zandvrij.)

November

• Oogsten — Wekelijks doorsnijden of de buitenste blaadjes plukken. (De planten groeien nauwelijks nog bij.)

December

• Beschermen — Vliesdoek of laag tunneltje over het bed bij aanhoudende vorst. (Oogsten blijft mogelijk zolang het blad niet bevroren is.)

• Grond/pH: 6,0 tot 7,0
• Zon/schaduw: Volle zon in het najaar en de winter, wanneer elk uur licht telt. Bij de zaai in de nazomer verdraagt veldsla halfschaduw, en die koelte helpt de kieming zelfs.
• Water: Houd het zaaibed onafgebroken vochtig tot de plantjes boven staan. Dat is de enige fase waarin veldsla echt water vraagt; daarna volstaat de regen. Giet nooit over het blad, want nat blad in de winter is een uitnodiging voor valse meeldauw.
• Plantafstand: Zaai in rijen op 10 tot 15 cm, 3 tot 5 cm in de rij, 1 cm diep. Aandrukken na het zaaien is geen bijzaak: veldslazaad kiemt alleen bij goed contact met de grond. Verplanten lukt niet, het worteltje verdraagt dat niet.
• Bemesting: Niet bemesten. Veldsla is een nateelt die leeft van wat de vorige teelt achterlaat. Extra stikstof geeft slap blad en hoge nitraatgehaltes, precies in het seizoen waarin de plant het toch niet kan wegwerken. Een dun laagje rijpe compost is het maximum.

Veldsla heeft geen uitgesproken vriend of vijand. Wat wel telt is dat ze een nateelt is: ze komt op de plek waar aardappelen, bonen of uien net weg zijn en leeft van wat die achterlaten. Naast traag groeiende wintergroenten zoals prei en spruitkool vult ze de lege grond op zonder iemand in de weg te zitten. Zaai haar niet twee jaar na elkaar op dezelfde plek, want valse meeldauw blijft in de gewasresten zitten.

Oogsten kan van half oktober tot in maart. Snijd de hele rozet net boven de wortel af met een scherp mesje, dan blijft ze een geheel en valt ze niet uit elkaar op de weegschaal. Wil je langer doen met hetzelfde bed, pluk dan de buitenste blaadjes en laat het hart staan: de plant groeit dan nog een keer aan. Oogst niet als het blad bevroren is, want het breekt dan als glas en wordt na het ontdooien slijmerig; wacht een paar uur tot het ontdooid is. Bewaren doe je beter niet: een week in een gesloten doos in de koelkast is het maximum, en spoelen doe je pas vlak voor het eten. De wortelkluitjes zitten er meestal nog aan, die knip je er op de keukentafel af. Invriezen en drogen hebben geen zin. Het echte bewaarplan is de tuin zelf: laat de planten staan en haal wekelijks wat je nodig hebt.

• Velt beschrijft veldsla in de groentegids als een wintergroente die van oktober tot maart uit de tuin komt en die je bij strenge vorst, onder ongeveer -7 graden, beter beschut: https://velt.nu/groente/veldsla
• De plantengids van Tuinadvies.be geeft veldsla als rozetplant van 10 tot 25 cm die zon tot halfschaduw en een vochtige grond vraagt, met meeldauw, grauwe schimmel en bladvergeling als voornaamste teeltproblemen: https://www.tuinadvies.be/plantengids/2947/valerianella-locusta
• Vitale Rassen, het Belgische rassenoverzicht voor biologisch zaaigoed, geeft bij het ras Elan zaaien in juli tot september, oogsten van oktober tot maart, en robuustheid tegen valse meeldauw: https://www.vitalerassen.be/product/veldsla-elan-de-zonnekouter/
• GroentenInfo onderscheidt bij veldsla twee rassengroepen, langbladige types en rondbladige rozettypes, en wijst te diep zaaien en een te losse grond aan als de belangrijkste oorzaken van een slechte opkomst: https://www.plantaardig.com/groenteninfo/berichten/alles-over-de-teelt-van-veldsla/
• Zaadhuis De Bolster geeft bij het ras Vit aan dat het bedoeld is voor late herfst en winter en veel vorst verdraagt: https://www.bolster.nl/veldsla-vit-valerianella-locusta/p81